Periton diyalizi uygulaması

MrSeveN · Tarih: Mon Aug 13, 2007 2:27 pm Mesaj konusu: Periton diyalizi uygulaması

PERİTON NERESİDİR:
Periton karında mide, karaciğer, dalak gibi iç organları saran ve karın içerisinde bir boşluk yaratan bir kılıftır. Periton zarı çok geniş yüzeye sahip bir boşluk oluşturur, çok iyi kanlandığı için de içine verilen sıvı (diyaliz sıvısı) ile kan arasında etkili madde değişimine izin verir.
PERİTON DİYALİZİ YAPILAN DURUMLAR:
Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda daha önce diyalize başlanmasını gerektiren bir sorun ortaya çıkmazsa, diyalize başlanması gereken dönem böbrek fonksiyonlarının %90'ının kaybolduğu noktadır. Ancak bazı durumların ortaya çıkması durumunda diyalize daha erken başlanması gerekebilir. Bu kararı sizi izleyen hekim verecektir. Diyaliz kararı verildiğinde iki diyaliz seçeneği vardır; bunların biri hemodiyaliz, diğeri ise periton diyalizidir. Her üç hastanın birinde hastanın durumu kesin olarak ya hemodiyaliz ya da periton diyalizi yapılmasını zorunlu kılar. Buna karşın her üç hastadan ikisinde ise her iki diyaliz yöntemi de uygulanabilir. Bu durumda hangi diyaliz yönteminin seçileceğine hasta ile doktoru birlikte karar verirler.
Herhangi bir diyaliz yönteminin kuvvetle tercih edilmediği durumlarda hastalara ait bazı özellikler ve hastanın tercihi diyaliz tedavi tipinin seçilmesinde yol gösterici olur.

Periton diyalizinin kuvvetle tercih edildiği durumlar:
1.İleri derecede damar hastalığı olanlar
2.Hemodiyaliz için gerekli olan damar yolu (fistül) yaratılamayan hastalar
3.5 yaşından küçük çocuklar
4.Hemodiyaliz sırasında yoğun yan etki izlenen hastalar
5.Bağımsız yaşama isteği güçlü hastalar (diyaliz merkezine bağlı olmak istemeyen hastalar)
6.Diyaliz merkezlerine çok uzak yaşayan hastalar

Hemodiyalizin kuvvetle tercih edildiği durumlar:
1.Bağırsakları ilgilendiren iltihabi hastalığı olanlar
2.Periton diyalizini gerçekleştiremeyen ve bunu gerçekleştirecek yardımcısı olmayan hastalar
3.Önemli ruh sağlığı sorunu olan hastalar
4.Periton diyalizi sırasında yoğun yan etki izlenen hastalar

Periton diyalizinin tercih edilebileceği durumlar
1.Bağımsız yaşama ve sık seyahat etme zorunluluğu olan hastalar
2.Önemli kalp-damar hastalığı olan hastalar
3.Böbreklerin hala kısmen fonksiyon gördüğü hastalar (geriye kalan fonksiyon karın diyalizinde daha iyi korunur)

Hemodiyalizin tercih edildiği durumlar
1.Karında geçirilmiş ameliyat ya da karın fıtığı olan hastalar
2.Bunama işaretleri olan hastalar
3.Periton diyalizi için gerekli kişisel temizlik koşullarını sağlayamayacak hastalar
4.Şeker hastalığına bağlı mide boşalma zamanı anormalliği olan hastalar

PERİTON DİYALİZİNİN ETKİ ŞEKLİ:
1960'lı yıllarda beri modern biçimde uygulanan periton diyalizinde çalışma prensibi şu şekilde özetlenebilir.

1.Önce bir ameliyat ile karın içerisine ince bir plastik boru (kateter) yerleştirilir.
2.Bu kateter yardımı ile karın boşluğuna diyaliz sıvısı verilir.
3.Bu diyaliz sıvısı kandaki zararlı maddeleri ve aşırı sıvıyı kendisine doğru çeker.
4.Karında biriken bu sıvı dışarı alınır.
5.Daha sonra karına yeniden sıvı verilir
PERİTON DİYALİZİNİN ÇEŞİTLERİ:
Periton diyalizinin pek çok farklı uygulama politikası olmakla birlikte yaygın olarak kullanılan iki tipinin olduğu söylenebilir.

1.Sürekli ayaktan periton diyalizi (SAPD)
2.Sürekli siklik periton diyalizi (SSPD)

Sürekli ayaktan periton diyalizi
Bu yöntem hasta tarafından evde gerçekleştirilir. Genellikle hasta günde 4 kez karnına sıvı verir ve alır. Bu işlemlerin herbiri değişim olarak adlandırılır. Günlük değişim sayısı hekim tarafından belirlenmekle birlikte genellikle 4'tür. Bazen hastanın ihtiyacına göre daha sık ya da daha seyrek değişim yapılması gerekebilir. Bu değişimlerin en uzunu gece boyunca yapılan değişimdir. Gündüz yapılan değişimler genellikle 4-6 saat sürelidir. İlk değişim genellikle sabah, ikinci değişim gün ortasında, üçüncü değişim akşam 18 civarında, son değişim ise gece yatağa girmeden önce gerçekleştirilir. Değişimler sırasında karına verilen sıvı miktarı erişkin hastalar için genellikle 2-2,5 litre civarındadır. Çocuklar için bu miktar vücut ağırlığına göre değişmek üzere daha azdır.

Sürekli siklik periton diyalizi
Bu sistem yine ev koşullarında bir makine ile yapılır. Bu sistemde hasta gece yatarken kendisini makineye bağlar. Hasta uyurken makine daha önce programlandığı biçimde değişimleri uygular. Diyaliz programlama süresi genellikle 8-10 saat civarındadır. Eğer gerekiyorsa sabah karında bir miktar sıvı bırakarak gün boyunca da diyaliz uygulanması sağlanır. Aletli periton diyalizi olarak da tanımlanan bu diyaliz şeklinde uygulanan diyaliz programı hasta ilaçlarına göre hekimce belirlenir. Periton diyalizli hastada aletli periton diyalizinin uygulanabilmesi için karın zarının (periton) belli özelliklere sahip olması gerekir. Bir periton diyalizi hastasında aletli periton diyalizinin uygulanıp uygulanmayacağı PET testi olarak tanımlanan ve o hastanın peritonunun özelliklerini araştıran test sonucuna göre kararlaştırılır.
PERİTON DİYALİZİNDE OLUŞABİLECEK SORUNLAR:
Periton diyalizi sırasında izlenebilen rahatsızlıklar iki grupta değerlendirilir:

1.İltihabi (infeksiyöz) yan etkiler
2.İltihabi olmayan (noninfeksiyöz) yan etkiler

Periton diyalizinin iltihabi yan etkileri
Periton diyalizinin iltihabi yan etkileri peritonit, tünel infeksiyonu ve çıkış yeri infeksiyonudur.

Periton diyalizinin iltihabi yan etkilerinden karın zarı iltihabı (peritonit) en ciddi iltihabi yan etkidir. Peritonit bu hasta grubunun hastaneye yatış nedenlerinin %15-35'ini oluşturur. Uzun dönemde de periton diyalizi tedavisinden hemodiyaliz tedavisine geçişin en önemli nedenidir. Peritonit sıklığı periton diyaliz teknolojisindeki gelişmeler nedeniyle yıllar içerisinde belirgin biçimde azalmıştır. Günümüzde hastadan hastaya değişmek üzere peritonit sıklığı hasta yılı başına ortalama yarıma kadar inebilir. Yani bu tedaviyi özenle temizlik kurallarına tam uyarak gerçekleştiren hastalar iki yılda bir kez peritonit atağı geçirirler. Buna karşın işlemi özenle yapmayan hastalarda peritonit sıklığı daha fazladır.

Peritonit oluşumunun hasta ile ilgili en önemli nedeni değişimler sırasında setin dokunulmaması gereken kısmına elle dokunulmasıdır.

Peritonitin bulguları
En önemli bulgular diyalizat sıvısının kanlı gelmesi ve karın ağrısıdır. Ek olarak ateş, bulantı-kusma, titreme ve ishal de izlenebilir. Peritonitin kesin teşhisi için diyaliz sıvısından örnek alınarak inceleme yapılır. Peritonitte diyalizattan alınan örnekte hücre sayısı mm³'de 100'ün üzerindedir. Alınan örneğin kültürü yapıldığında peritonit yaratan mikrop üretebilir.

Peritonit tedavisi
Peritonit tedavisi genellikle karın içine diyaliz sıvısı aracılığı ile verilen antibiyotikler yardımı ile olur. Bazen damardan da ilaç vermek gerekebilir. Tedavi için kullanılacak ilaçlar ve tedavi süresi konusundaki kesin karar hastayı izleyen hekimce verilir. Eğer kullanılan uygun tedaviye rağmen peritonit bulguları yatışmamışsa ya da bazı nadir mikroplar ile peritonit meydana gelmemişse, kateteri karından çıkararak tedaviye bir süre ara vermek gereklidir. Bir süre sonra yeni bir kateter konarak tedaviye yeniden başlanabilir.

Periton diyalizinin iltihabi olmayan yan etkileri
1.Fıtıklar
2.Dışa akış yetersizliği
3.Kateter etrafından sıvı sızıntısı
4.Akciğer zarlarında sıvı birikimi
5.Karın içine kanama
6.Sırt ağrısı

Fıtıklar
Periton boşluğunda diyaliz sıvısının varlığı karın içindeki basıncı arttırır. Bunun sonucunda karında fıtık oluşumu kolaylaşır. Yaşlılarda, kadınlarda, çok doğum yapmış olanlarda, daha önce fıtık nedeniyle ameliyat geçirenlerde fıtık daha sık izlenir.

Fıtıklar sıklıkla kateterin karına yerleştirildiği yerin etrafından, göbekten, kasıktan, kateter çıkış yerinden olabilir. Fıtıklar kendisini sıklıkla ağrısız şişlikler biçiminde hissettirirler. Ancak bazen acil ameliyat gerektiren ciddi sorunlara da yol açabilirler.

Periton diyalizi uygulanan hastalarda fıtığın tedavisi cerrahi olarak gerçekleştirilir. Cerrahi sonrası dönemde bir süre periton diyalizine ara verip hemodiyaliz yapmak gereklidir. Tekrarlayan fıtıklı hastalarda ise karın içi basıncı düşük tutan periton diyalizi tedavileri tercih edilmelidir. Değişimlerin gece yatar pozisyonda yapıldığı aletli periton diyalizi tercih edilir. Sürekli ayaktan periton diyalizine devam edilecekse, değişim sayısını arttıran, ancak değişimde kullanılan solüsyonun miktarını azaltan tedavi politikaları tercih edilir.
PERİTON DİYALİZİ YETERLİMİ:

Periton diyalizi hastalarında, halsizlik, yorgunluk, iştah azalması, bulantı ve uyku düzensizliği gibi bulgular yetersiz diyaliz işareti olabilir. Ancak hemodiyaliz tedavisine benzer biçimde periton diyaliz hastalarında da bazı laboratuvar testlerin çalışılması gereklidir. Diyaliz merkezlerinde uygulanan bu testler ile;

1.Geride kalan böbrek fonksiyonlarının (rezidüel böbrek fonksiyonu) miktarı ölçülür.
2.PET testi olarak adlandırılan bir test ile karın zarının özellikleri saptanabilir. PET testi sonucu periton membranının madde değişimi ile ilgili nitelikleri belirlenir ve kullanılacak diyaliz solüsyonu tipi, değişim sayısı ve solüsyonun karında bekleme süresi saptanır.
3.Kt/V ve haftalık kreatinin klirensi adı verilen değerler hesaplanarak uyulanan diyaliz miktarının yeterli olup olmadığı test edilir. Genel olarak hedeflenen Kt/V değeri 2, haftalık kreatinin klerensi değeri ise 60 litre civarındadır.

Bu testlerin sonuçlarına göre hekimler hastaların diyaliz programlarını düzenlerler

PERİTON DİYALİZİYLE YAŞAMAK
Periton diyalizi hastalarına böbrek nakli yapılabilir mi?
Evet, yapılabilir. Periton diyaliz programında bulunan hastalara canlı bir vericiden ya da kadavradan uygun bir böbrek bulunduğu takdirde böbrek nakli yapılabilir. Nakilden sonra takılan böbreğin geçici olarak görevini yapmaması durumlarında da periton diyalizi yapılmaya devam edilebilir. Eğer takılan böbrek iyi fonksiyon görür ve diyaliz ihtiyacı ortadan kalkarsa, periton diyaliz kateteri ya hemen ya da birkaç ay içerisinde çekilir.

Periton diyalizi hastaları işlerine dönebilir mi?
Şüphesiz evet. Genel olarak periton diyalizi uygulayan hastalarda işe dönebilme şansı hemodiyaliz hastalarına göre daha fazladır. Aletli periton diyalizi uygulaması bu şansı daha da arttırmakdadır.

Periton diyalizi hastaları işlerini sürdürebilirler mi?
Evet sürdürebilirler. Bu hasta grularında aletli periton diyalizi uygulaması sorunun çözülmesini kolaylaştırır. Eğer aletli periton diyalizi uygulanamıyorsa, öğrencinin okulda değişimlerini sağlayabileceği koşulların yaratılması için okul idaresi ile temasa geçilmelidir.

Periton diyalizi hastaları seyahat edebilirler mi?
Evet edebilirler. Diyaliz hastası olmak seyehat edilmesine engel değildir. Burada önemli noktalar, yeterince malzemenin hastanın yanında hazır bulundurulması ve sorun çıktığında başvurulacak kişilerin isim ve adreslerinin seyehat öncesinde öğrenilmesidir.

Periton diyalizinde sık hastane kontrolü gerekir mi?
Periton diyalizinin başlangıç döneminde kateterin konmasını takiben 7-14 günlük bir alıştırma periyodu vardır. Bu süre bazen hastanede yatarak, bazen de ayakta yakın izlem ile geçirilir. Bu dönem hastanın ve gerekirse yakınlarının periton diyalizi konusunda eğitimlerinin de yapıldığı dönemdir. Daha sonra ayda bir ya da iki ayda bir kontroller genellikle yeterlidir.

Periton diyalizine bir kez başlandığında ömür boyu sürdürülebilir mi?
Geçmişte sık rastlanılan problem periton diyalizine başlayan hastaların pek çoğunda teknik nedenlerle tedaviyi sonlandırıp hemodiyalize geçme zorunluluğunun doğması idi. Oysa günümüzde gelişen periton diyalizi teknolojileri ile yıllar içinde tedaviyi sonlandırıp hemodiyalize geçme gerekliliği rakamları düşmüştür. Günümüzde periton diyalizine başlayan hastaların %70-80'i 5 yıl sonra hala periton diyalizini sürdürebilmektedir. Bu rakam hemodiyaliz tedavisi ile ulaşılan rakamlara yakın rakamlardır.

Periton diyalisi hastaları nasıl beslenmelidir?
Periton diyalizi hastalarının genel beslenme şekilleri hemodiyaliz hastalarından farklılık gösterir. Periton diyalizi sırasında karındaki sıvı dışarı alınırken, her seferinde karın diyalizi hastalarının protein ihtiyaçları daha fazladır. Bu nedenle protein içeriği yüksek gıdaların (etli ve sütlü ürünler ve baklagiller gibi) alımı arttırılmalıdır.

Daha önce belirtildiği gibi periton diyaliz solüsyonları genellikle bir tür şeker olan glukoz içerirler. Karın içine verilen solüsyonların içindeki bir kısım glukoz kana geçer ve ekstra enerji sağlayarak hem şişmanlık, hem de kanda yağ artışı nedeni olabilir. Bu nedenle periton diyalizi hastalarında şekerli gıdalardan (şeker, bal, reçel, ekmek, makarna, bisküvi, pirinç, patates, nişasta gibi) kaçınmak gerekir
_________________

Bir Teşekür Eksik Etmeyin LÜTFEN

Ne Mutlu Türküm Diyene !